على زمانى قمشه اى
101
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
حسن بن نوبخت گرد آمده بودند رابطه داشت و بنا به قولى به اسلام گرويده بود . ترجمههاى اسحاق به زبان عربى را از اغلب برگردانهاى لاتين آثار يونانى كه مستقيما از اين زبان ترجمه شده است ، به متن اصلى نزديكتر شناختهاند ازاينرو افزون بر استفاده مستقيم از متون عربى اسحاق ، در تهيهء ترجمههاى لاتين آثار دانشمندان يونان ، در موارد بسيارى نيز براى درك درست متون لاتين اين آثار ، بهويژه كتابهاى ارسطو از ترجمههاى عربى اسحاق به عنوان شاهد استفاده شده است . آثار اسحاق در زمينه ترجمه عرصه بسيار گستردهاى را در بر مىگيرد ، وى بيش از همه به ترجمه آثار ارسطو پرداخته و درعينحال شمارى از مهمترين آثار دانشمندان يونانى در رياضيات و نجوم و فلكيات دارد كه ما در اينجا به برخى از آنها اشاره خواهيم داشت . 1 . كتاب الكون و الفساد ، 2 . السماع الطبيعى ، 3 . « اصول الهندسه » . ثابت بن قره ترجمه اسحاق را ويراست ، ترجمه اصول الهندسه اقليدس به زبانهاى لاتينى و عبرى از روى ترجمه عربى اسحاق صورت گرفته است ، اين سخن درباره ترجمههاى سريانى و ارمنى اين كتاب ( اصول الهندسه ) نيز صادق است ، بسيارى از دانشمندان مسلمان ترجمه اسحاق را شرح يا تلخيص كردهاند و از جمله آنها « تحرير خواجه نصير الدّين طوسى » است كه در 1298 ق در تهران به چاپ رسيد . 4 . « المعطيات » ثابت بن قره اين كتاب ويراست و خواجه نصير الدّين طوسى به تحرير آن پرداخت كه در سال 1358 ق در حيدرآباد به چاپ رسيد . 5 . « المناظر » ترجمه اسحاق به دست ثابت بن قره ويراسته شد و خواجه نصير الدّين طوسى تحريرى از آن تهيه كرد ، تحرير المناظر طوسى در 1358 ق در